Yr eiconigaf o holl ddanteithion amser te Cymru, mae cacen Gymreig gron, wedi’i llwchio â siwgr, yn cyd-fynd yn berffaith â phaned dda o de – ac yn sicr o oleuo hyd yn oed y dyddiau gaeafol mwyaf llwyd yng Nghymru.
Mae cacennau Cymreig wedi bod yn ffefrynnau ledled Cymru ers o leiaf ddiwedd y 19eg ganrif, pan gânt eu pobi ar radell dros dân agored. Yn draddodiadol, roedd enwau rhanbarthol y teclyn coginio hwn yn rhoi eu henw i’r cacennau bach hyn, gan eu hadnabod fel tishan lechwan neu cacenni cri, cyn iddynt ddod o dan y teitl ehangach cacen cri cymreig – yr enw y cânt eu hadnabod a’u marchnata o dan heddiw.
Er bod cacennau cri cymreig traddodiadol fel arfer yn cynnwys currants neu syltanas, mae fersiynau mwy creadigol yn cynnig cyfuniadau modern megis siocled, sinamon neu groen oren.
Y grefft i greu cacen gri dda yw eu coginio'n gyflym ar y ddwy ochr fel eu bod yn aros yn feddal yn y canol, ond cymera ofal i beidio â'u llosgi! Dilynwch y rysáit draddodiadol isod neu arbrofwch gan ychwanegu siocled, jam neu hyd yn oed caws a chennin.
Yn gwneud: 10-12 | Amser paratoi: 10 munud | Amser coginio: 4-5 munud yr un
Cynhwysion
220g Blawd hunan-godi
55g Siwgr caster
110g margarîn neu fenyn
1-2 llond llaw o syltanas
1-2 ŵy buarth mawr
Dull
- Hidlwch y blawd mewn powlen, yna ychwanegwch y margarîn neu fenyn a’u rhwbio gyda’i gilydd yn fân.
- Ychwanegwch y siwgr a’r syltanas a’u cymysgu.
- Ychwanegwch un ŵy a’u cymysgu Mae angen i’r gymysgedd lynnu at ei gilydd, felly os yn rhy sych, ychwanegwch ŵy arall.
- Ar fwrdd â blawd arno, rholiwch y gymysgedd i oddeutu chwarter modfedd o drwch.
- Gan ddefnyddio torrwr crwn oddeutu 5cm o ddiameter, torrwch yn ddisgiau, yna eu coginio mewn padell wedi ei hiro, neu radell.
- Bydd yr union amser coginio yn dibynnu ar beth rydych chi'n coginio'ch cacennau cri arno, ond cadwch lygad – cyfnod rhy fyr ac ni fyddant wedi eu coginio yn y canol, rhy hir a byddant yn sych. Pan fyddant yn cael eu cyffwrdd yn ystod coginio dylent godi yn ôl, ond ni ddylent deimlo’n wlyb (ni ddylai cymysgedd ddod allan o'r canol).
- Unwaith eu bod wedi’u coginio,rhowch siwgr mân ar eu pennau a’u mwynhau.
Crëwyd y rysáit hon gan y pobydd Kathryn Gunter. Ganwyd Kathryn yn y Fenni, ac roedd yn rhedeg becws traddodiadol ym marchnad y dref, gan roi profiad cyntaf i ymwelwyr o flasu cacen cri Gymreig – ymhlith danteithion Cymreig eraill.
