Mynach oedd Dewi Sant a anwyd yn y 6ed ganrif, oedd yn lledaenu neges Cristnogaeth ac yn annog ei ddilynwyr i ofalu am fyd natur. Yn ôl y sôn, cyflawnodd sawl gwyrth, a’r enwocaf ohonynt oedd pan gododd bryncyn o dan ei draed fel bod y tyrfaoedd yn gallu ei glywed yn pregethu. Erbyn y 12fed ganrif, roedd mwy na 60 o eglwysi yng Nghymru wedi cael eu cysegru iddo.

Rydym yn arfer dathlu Dydd Gŵyl Dewi, diwrnod ein nawddsant cenedlaethol, ar 1 Mawrth trwy gymryd rhan mewn gorymdeithiau, cyngherddau a dathliadau eraill, gan wisgo cennin neu gennin Pedr yn falch. Mae ein plant yn mynd i’r ysgol mewn gwisg draddodiadol, Gymreig ac mae eisteddfodau yn cael eu cynnal ym mhob cornel o’r wlad, a thros y byd. Ond bydd eleni yn wahanol.

Gyda chyfyngiadau mewn grym sy’n ein rhwystro rhag cyfarfod ein gilydd, bydd angen ystyried ffyrdd ychydig yn wahanol eleni o ddathlu ein Cymreictod. O ganlyniad rydym wedi llunio rhestr i’ch ysbrydoli, er mwyn dod â thamaid bach o naws Dydd Gŵyl Dewi i’ch cartref.

Blas o Gymru wedi'i ddanfon at eich drws

Un o’r ffyrdd mwyaf traddodiadol o ddathlu Dydd Gŵyl Dewi yw gyda sleisen o fara brith neu bice ar y maen. Mae nifer o gwmnïau ledled Cymru yn pobi ac anfon y danteithion blasus i bobl ar hyd a lled y wlad – a thu hwnt – felly gallwch eu mwynhau heb fod angen codi bys (neu lwy) yn y gegin. 

Pice ar y maen MamGu

Wedi'i sefydlu gan Thea a Becky, mae MamGu Welshcakes yn cynnig 14 blas gwahanol o bice ar y maen, yn amrywio o’r melys i’r sawrus. Maent yn defnyddio cynnyrch lleol, a gellir eu prynu ar-lein a byddant yn cael eu hanfon mewn pecynnau y gellir eu hail-gylchu at eich drws. Mae pob cacen yn cael ei gwneud â llaw, ei choginio ar radell a’i haddurno’n unigol. Mae opsiynau figan a heb glwten hefyd ar gael.

Cacennau Calon Lân

Wedi'i leoli yng Nghaerdydd, mae Calon Lân yn defnyddio’r cynhwysion gorau a dulliau pobi traddodiadol i greu pice ar y maen a bara brith cartref o’r safon uchaf i gwsmeriaid. Gellir prynu amrywiaeth o roddion ar-lein, gan gynnwys bocs o bice ar y maen parod, neu becynnau ar gyfer gwneud eich pice neu fara brith eich hunain.

Hathren Brownies a Bakes

Wedi'u pobi gartref mewn ffermdy yng ngorllewin Cymru, a'u pobi â llaw yn ffres, mae Meinir Evans, yr athrawes ran-amser a'r fam i dri o blant sydd y tu ôl i'r busnes, bob amser yn defnyddio cynhwysion o safon uchel. Mae'r ryseitiau y mae Meinir yn eu defnyddio wedi eu trosglwyddo dros genedlaethau, ac mae’r bocs o 24 o bice ar y maen Hathren yn edrych yn anhygoel!

Fabulous

Mae siopau Fabulous, un o gwmnïau pice ar y maen mwyaf adnabyddus Cymru, yng Nghaerdydd ar gau ar hyn o bryd, ond gellir prynu eu pice poblogaidd ar-lein a threfnu i’w cael wedi eu danfon at eich drws. Gan ddefnyddio rysáit draddodiadol a'r cynhwysion gorau, gan gynnwys menyn a wyau buarth Cymreig, mae'r cacennau wedi'u grilio fesul ychydig ar y tro i sicrhau eu bod yn ffres ac yn flasus.

Mae yna lawer o gwmnïau eraill ledled Cymru yn cynnig gwasanaeth tebyg,  gan gynnwys Caru Bach , Tan y Castell a mwy - edrychwch ar y cyfryngau cymdeithasol i ddod o hyd i gwmni lleol yn agos atoch chi.

Rhoi cynnig arni yn y gegin

Os ydych yn ystyried eich hun yn dipyn o gogydd, yn hytrach na’u prynu beth am roi cynnig ar wneud y danteithion melys eich hunain? Mae ein ryseitiau bara brith a phice ar y maen yn boblogaidd gyda chynulleidfaoedd ar draws y byd! Trefnwch gystadleuaeth goginio rithiol gyda ffrindiau ar 1 Mawrth i weld pwy ddaw i’r brig a chael eu coroni fel Pencampwr y Pice.

Neu fel arall, os yn fwy o ddechreuwr nag o gawr yn y gegin, ond yn dal awydd rhoi cynnig ar goginio, prynwch becyn pobi pice ar y maen, gyda’r holl gynhwysion wedi eu mesur yn barod, ar-lein.

Coginio dros y cyfrifiadur

Gynt yn cynnig teithiau blasu i brofi bwyd amrywiol, bendigedig y brifddinas, mae’r cwmni safonol Loving Welsh Food wedi addasu eu gwasanaeth erbyn hyn i gynnig sesiynau coginio rhithiol, ar-lein. Ar Ddydd Gŵyl Dewi bydd sesiwn fyw Music, Poems and Pints yn cael ei chynnal, yn dilyn llwyddiant ysgubol y digwyddiad cyfrwng Cymraeg tebyg a gynhaliwyd ar Ddydd Santes Dwynwen. Y nod yw cynnal noson hamddenol, unigryw a Chymreig fydd yn cynnwys adloniant byw, y gellir ei mwynhau o’ch cartref eich hun. Ond os yw eich calendr Dydd Gŵyl Dewi yn llawn dop o eisteddfodau, cerdd dant, cawl, pice a phaneidiau rhithiol a mwy yna na phoener – mae mwy o ddigwyddiadau wedi eu trefnu ar gyfer y dyfodol hefyd.

Anrhegion amrywiol i ddathlu

Os nad yw’r bara brith yn tynnu dŵr i’r dannedd, a’r gacen gri yn apelio dim yna beth am anfon anrheg ychydig yn llai traddodiadol i ddathlu Dydd Gŵyl Dewi? Dyma rai awgrymiadau i rheiny sydd am osgoi’r danteithion melys a’r gegin:

 

Pecyn Bara

Mae gan becynnau bara Melin Talgarth bopeth sydd arnoch ei angen i bobi torth flasus o fara. Gwell byth, wrth archebu un o’u pecynnau, yn ogystal â chael gafael ar gynhwysion i bobi bara gwerth chweil eich hun sydd wedi ennill sawl gwobr ‘Blas o Gymru’, rydych hefyd yn cefnogi’r felin flawd arbennig hon sy’n cael ei phweru gan ddŵr, wedi ei lleoli ym Mharc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog. Mae pecynnau amrywiol ar gael, gan gynnwys bara soda neu dorth draddodiadol y Mynydd Du, ac mae cyfarwyddiadau ar gyfer eu pobi yn cael eu darparu. Ffordd wych o roi cynnig ar wneud bara, neu anrheg arbennig i gyfaill sy’n mwynhau pobi.

Fferm Lafant

Mae’r fferm lafant hon sydd wedi ei lleoli yn uchel ym mryniau canolbarth Cymru ger Llanelwedd, yn gartref i lafant sy’n cael ei ddefnyddio i gynhyrchu hufenau croen a balmau unigryw. Nancy Durham, cyn newyddiadurwr a chyflwynydd radio, sydd erbyn hyn wedi arall-gyfeirio fel ffermwr lafant ers 2002, yw’r perchennog, ac o’r siop fach ar y safle mae Nancy a’r tîm yn anfon rhoddion hyfryd o bob math, wedi eu cynhyrchu o’r lafant sy’n tyfu yno.

Cynyrch Ffarmers' ar ben stol bren wrth y llyn

Atgofion o Gymru

Mae Katherine Jones yn arlunydd sy’n byw yng Nghaerdydd. Mae ei gwaith yn cynnwys blychau cof hardd – sef casgliadau o wrthrychau y mae wedi eu darganfod a'u trysori. Cafodd gwaith Katherine, 'Mamgu's Boxes', sylw ar BBC Radio 4 yn ddiweddar. Mae hi hefyd yn gwneud lluniau trawiadol, manwl iawn o ddinasoedd, anifeiliaid ac adeiladau Cymreig, gan ddefnyddio pen ac inc. Yn ddiweddar, mae hi wedi cwblhau comisiynau ar gyfer yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol, Amgueddfa Genedlaethol Cymru a Phrifysgol Caerdydd.

Darlun o Ddinbych-y-Pysgod
Celf natur

Siop y Pethe

Mae derbyn llyfr yn anrheg yn siŵr o blesio’r rhan fwyaf! Mae Siop y Pethe, sydd wedi ei lleoli yng nghanol Aberystwyth, yn gwerthu pob math o nwyddau Cymreig a Chymraeg, o lyfrau i eitemau harddwch a chrefftau lleol. Mae’r siop annibynnol werth chweil hon hefyd yn gwerthu eu cynnyrch ar-lein, felly gall bawb gael gafael ar rai o’r trysorau sydd ar werth yma, a’u derbyn drwy’r post yn unrhyw ran o’r wlad – neu’r byd.

Cylchgrawn Lodestars Anthology

Pa ffordd well i ddathlu Dydd Gŵyl Dewi na chyda chylchgrawn newydd sbon, i gyd wedi ei ysgrifennu am Gymru. Cymru yw ffocws rhifyn diweddaraf y cyfnodolyn teithio a ffotograffiaeth Lodestars Anthology, sy’n cael ei gyhoeddi bob dwy flynedd. Yn ôl y golygydd Liz Shaffer:

“Dyma ein awdl i Gymru - dathliad o'r wlad gyfan, o’i chopa uchaf i’w dyfroedd dyfnaf, ac o’i thirlun anial i’w chân a’i diwylliant unigryw. Rydym yn eich annog i fentro yma i droedio ôl traed seintiau a brenhinoedd hynafol, ac i ddarganfod tirweddau amrywiol, dramatig ac ysbrydoledig – sy’n siŵr o’ch syfrdanu. Yn y gyfrol cewch flas o artistiaid, beirdd a ffermwyr lafant; cewch wledda ar bice ar y maen a bara brith; cewch feddwi ar yr hanes; cewch nofio yn y môr; cewch ddringo’r bryniau uchaf a chewch ymdrochi yn harddwch y wlad drawiadol hon. Ac wrth wneud hyn i gyd mae’n ddigon posibl y byddwch yn croesi llwybrau gyda dreigiau.”

Gallwch archebu rhifyn Cymru o Lodestars Anthology ar-lein. 

Straeon cysylltiedig