Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog

Pe byddech chi'n mynd ati i greu'r parc thema cefn gwlad gorau erioed, mae'n siŵr y byddai'n debyg i Barc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog. Rhwng y bryniau a'r pantiau glas, y rhaeadrau, y gamlas dawel a'r trefi bach braf, mae popeth sydd ei angen yma yn un o ardaloedd difyrraf Prydain.

Mae'n lle hawdd ei gyrraedd, dim ond 30 milltir o Gaerdydd, a gallwch ddod i Fannau Brycheiniog o Fangor mewn llai na phedair awr yn y car. Ceir digonedd o le yma – pur anaml y gwelwch chi unrhyw dorfeydd. Wrth i chi grwydro y tu hwnt i'r llwybrau mwyaf poblogaidd fe ddewch chi o hyd i lonyddwch llwyr yng nghefn gwlad.

Wedi’u ffurfio yn ystod Oes yr Iâ, mae mynyddoedd, bryniau a dyffrynnoedd Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog wedi’u siapio gan bron i wyth mil o flynyddoedd o weithgarwch dynol.

Mae dwsinau o safleoedd cynhanesyddol a chestyll i’w gweld ar hyd y llethrau hyn, ynghyd ag adfeilion canoloesol rhamantus fel Priordy Llanddewi Nant Hodni.

Mae creigiau ar ogwydd, rhaeadrau ac ogofâu’r ardal o gymaint o ddiddordeb daearegol nes iddi gael ei dynodi’n Geoparc UNESCO yn 2005, y cyntaf yng Nghymru. Fel gweddill y parc, un o’r ffyrdd gorau o werthfawrogi Geoparc Fforest Fawr yw ar droed, ar feic neu ar gefn ceffyl, naill ai ar dy ben dy hun neu gyda thywysydd arbenigol.

Mae traddodiad amaethyddol cyfoethog yn y parc ac o’i gwmpas, ac mae gan drefi unigryw’r ardal ddigon o gymeriad hefyd.

Mae Crug Hywel yn lle gwych i’r rhai sy’n mwynhau’r awyr agored a cherdded, gyda bryngaer o Oes yr Haearn, pont drawiadol, eglwysi hynafol a chastell i’w harchwilio.

Mae Aberhonddu yn adnabyddus am ei Gŵyl Jazz flynyddol, ei hamgueddfeydd sy’n addas i deuluoedd a’i siopau annibynnol.

Mae Y Fenni yn cael ei hadnabod yn eang fel un o brif gyrchfannau bwyd Cymru, ac mae caffis, tafarndai a bwytai’r ardal yn rhoi lle blaenllaw i gynnyrch lleol o safon.

Os wyt ti’n dwlu ar lyfrau, mae Y Gelli Gandryll yn enwog am Ŵyl y Gelli a gŵyl HowTheLightGetsIn, sy’n cynnig trafodaethau diwylliannol ac athronyddol difyr mewn lleoliad hyfryd.

Mae Talgarth yn dref farchnad fach a chroesawgar, gyda melin ddŵr hanesyddol sydd wedi’i hadfer yn llwyr ac sy’n dal i weithio yng nghanol y dref. Mae’r felin ar agor i’r cyhoedd, ac yma hefyd mae caffi glan yr afon, becws a siop grefftau. Ar draws sgwâr y dref mae Canolfan Ymwelwyr Talgarth.

Ar ben y dref mae Eglwys Santes Gwendoline ganoloesol, ac mae Castell Bronllys gerllaw.

Bannau Brycheiniog oedd Gwarchodfa Awyr Dywyll Ryngwladol gyntaf Cymru, ac mae’n cynnig rhai o’r mannau a’r amodau gorau yn y DU ar gyfer syllu ar y sêr.

Ar nosweithiau clir, gelli di weld y Llwybr Llaethog, cawodydd meteor, planedau a sêr di-rif. Mae digwyddiadau syllu ar y sêr yn cael eu cynnal yn rheolaidd gan Awdurdod y Parc Cenedlaethol ac yng Nghanolfan Ymwelwyr Bannau Brycheiniog yn Libanus.

Mae digonedd o bethau hwyliog i deuluoedd eu gwneud ledled y Parc Cenedlaethol. Mae nifer o amgueddfeydd a safleoedd treftadaeth i ymweld â nhw, gan gynnwys Y Gaer ac Amgueddfa Gatrawd Frenhinol Cymru yn Aberhonddu, Amgueddfa’r Fenni, a Chastell a Llys Tre-tŵr, lle cynhelir digwyddiadau rheolaidd sy’n addas i deuluoedd.

Mae Dragonfly Cruises yn cynnig teithiau cwch hygyrch i deuluoedd ar hyd y gamlas o fasn camlas Aberhonddu.

Ger Aberhonddu, mae Fferm Antur Cantref yn cyfuno cyfarfod ag anifeiliaid, marchogaeth merlod, mannau chwarae dan do ac atyniadau awyr agored, gan gynnwys y daith sled hiraf yn Ewrop. Gelli di hefyd fwynhau teithiau tractor, cychod cors a llety i deuluoedd ar y safle.

Gelli di archebu profiadau cofiadwy gydag anifeiliaid gydag Alpaca My Boots, neu roi cynnig ar fugeilio defaid, mynd am dro gydag asynnod neu hyd yn oed gerdded moch gydag A Good Day Out.

Yng Nghanolfan Ogofâu Genedlaethol Cymru yn Dan-yr-Ogof, gelli di archwilio ffurfiannau ogofâu trawiadol, gan gynnwys Ogof y Gadeirlan anferth ac Ogof yr Esgyrn hanesyddol. Mae fferm o Oes yr Haearn, parc deinosoriaid ac atyniadau eraill i deuluoedd ar y safle hefyd, ynghyd â safle carafanau a gwersylla gerllaw.

Ffordd unigryw o fwynhau’r dirwedd yw ar Reilffordd Mynydd Brycheiniog. Mae’r rheilffordd dreftadaeth hon yn teithio ar hyd ochr cronfeydd dŵr hardd Pontsticill a Thaf Fechan ac i galon y Parc Cenedlaethol.

Mae rhai o lwybrau cerdded mwyaf trawiadol Cymru i’w cael yn y Parc Cenedlaethol. Gyda mynyddoedd, rhostiroedd, dyffrynnoedd a rhaeadrau, mae cyfleoedd di-ri i fynd allan i grwydro.

Mae’r copaon uchaf, gan gynnwys Pen y Fan a Cribyn, yn denu cerddwyr drwy gydol y flwyddyn, tra bod llwybrau tawelach yn gyfle i ddarganfod rhannau mwy anghysbell o’r parc.

Mae Parc Gwledig Craig-y-nos yn berffaith ar gyfer taith hamddenol, gyda choetiroedd, dolydd, afonydd a phyllau sy’n llawn bywyd gwyllt i’w darganfod.

Mae Ffordd y Bannau (Beacons Way) yn parhau i fod yn llwybr i’r cerddwr profiadol. Mae’r llwybr pellter hir heriol hwn yn ymestyn dros 100 milltir rhwng Llangadog a’r Fenni, gan groesi rhai o dirweddau cerdded gorau ond llai adnabyddus Cymru. Yn ystod y dydd, gelli di ddilyn y tir uchel cyn disgyn i drefi gyda’r nos, gan fynd heibio llynnoedd rhewlifol, rhaeadrau, cestyll a chopaon mawr, gyda golygfeydd godidog ar hyd y ffordd.

Mae Gwlad y Rhaeadrau yn ardal boblogaidd, lle mae llwybrau cul drwy’r coed yn arwain at raeadrau dramatig a cheunentydd cudd. Mae’r gwanwyn neu’r hydref yn amseroedd da i ymweld, gan fod yr ardal yn gallu bod yn brysur iawn yn ystod y gwyliau.

Wrth grwydro gwarchodfeydd natur, coetiroedd hynafol a rhostiroedd agored, cei gyfleoedd drwy gydol y flwyddyn i weld amrywiaeth eang o adar, mamaliaid a blodau gwyllt. Cadwa lygad am y barcud coch, aderyn cenedlaethol Cymru, sydd wedi gwneud adferiad rhyfeddol ar ôl bod bron â diflannu.

Mae Gwarchodfa Natur Pwll-y-Wrach yn arbennig o boblogaidd ar gyfer cerdded a gwylio bywyd gwyllt.

Cyn mynd allan i heicio, cymer olwg ar wefan AdventureSmart. Mae yno awgrymiadau defnyddiol am sut i gadw’n ddiogel wrth fwynhau’r awyr agored, pa offer a dillad i fynd gyda ti, a sut i ‘wneud diwrnod da yn well’.

Cadwa gŵn ar dennyn, dos â dy sbwriel adref gyda ti, a dilyna God Cefn Gwlad.

P’un a wyt ti’n chwilio am antur feicio mynydd heriol fel Black Mountains Classic o Dalgarth, llwybrau beicio ffordd epig neu daith hamddenol sy’n addas i’r teulu, mae llwybrau ym Mannau Brycheiniog at ddant pob beiciwr.

Mae’r Mynyddoedd Duon a’r bryniau o’u cwmpas yn cynnig dringfeydd a disgyniadau cyffrous, tra bod llwybrau tawelach yn ymdroelli drwy ddyffrynnoedd prydferth a threfi marchnad.

Mae llwybrau sy’n addas i ddechreuwyr o amgylch Aberhonddu a Chanolfan Ymwelwyr Bannau Brycheiniog. A does dim angen i ti ddod â beic gyda ti chwaith. Mae digon o lefydd i logi un, felly y cyfan sydd ei angen arnat ti yw awydd am antur.

Chwilia am barciau beicio mynydd, llefydd llogi beiciau a gwyliau beicio ym Mharc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog.

Gyda’i afonydd, camlas, cronfeydd dŵr, rhaeadrau a dyfroedd gwyllt, mae’r Parc Cenedlaethol yn lle gwych ar gyfer gweithgareddau ar y dŵr.

Mae Canolfan Addysg Awyr Agored Argoed Lwyd yn cynnig sesiynau blasu canŵio sy’n addas i deuluoedd â phlant saith oed a hŷn ar Gamlas Mynwy ac Aberhonddu. Mae hefyd yn cynnig gweithgareddau awyr agored cyffrous eraill, gan gynnwys teithiau cerdded tywys drwy geunentydd ac at raeadrau.

Os byddai’n well gen ti fynd ar dy liwt dy hun, gelli di logi cychod a chanŵod gan Beacon Park Day Boats ym masn camlas Aberhonddu.

Gelli di hefyd logi amrywiaeth o gychod a mynd i bysgota o gwch ar Lyn Syfaddan.

Mae Afon Wysg yn llifo o’r Mynydd Du, drwy goedwigoedd a thros welyau creigiog i ddyfroedd lle mae brithyllod brown gwyllt yn nofio ac eogiaid yn llamu. Rhwng mis Mehefin a mis Hydref, mae un o afonydd pysgota harddaf Cymru yn cynnig her i unrhyw un sy’n mwynhau noson o bysgota yn yr haf.

Darganfod rhagor o leoedd pysgota ym Mharc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog.

Mwynha dipyn o antur yng Multi Activity Centre Llangors, sy’n addas i deuluoedd ac yn gynhwysol i bobl anabl.

Gall plant dan 13 oed sy’n ddigon dewr fentro i’r uchelfannau roi cynnig ar gwrs Junior Woodland Adventure, cwrs antur ymysg y coed sy’n cynnwys cerrig camu, twneli crog, teiars sy’n siglo a chroesfannau uchel rhwng y coed, gyda gwifren wib i ddod yn ôl i lawr.

A does dim angen poeni am y tywydd. Mae dringo dan do, ogofa ac abseilio ar gael hefyd.

Gelli di archebu diwrnod llawn gweithgareddau i’r teulu neu gynllunio arhosiad sawl diwrnod i grŵp gydag Adventure Britain neu Parkwood Outdoors Dolygaer, lle gelli di fynd i geunentydd, ogofa, dringo a mwy gyda thywyswyr arbenigol.

Mae pobl wedi bod yn merlota yma ers yn hirach nag unrhyw le arall ym Mhrydain. Mae miloedd o gilometrau o lwybrau ceffyl yn croesi bryniau, dyffrynnoedd a rhostiroedd.

Y rhyddid o ddilyn llwybr tawel heb neb arall o gwmpas sy’n apelio at oedolion a phlant fel ei gilydd. A hefyd, wrth gwrs, y cyfle i fwynhau cinio mewn tafarn tra bod dy geffyl yn por y tu allan!

Chwilia am weithgareddau marchogaeth yn ardal Bannau Brycheiniog.

Mae digonedd o lefydd hyfryd i aros yma, gydag opsiynau at ddant pawb, cymer olwg ar fythynnod hunanarlwyo gwledig fel Onnen Fawr, casgliad o lety sy’n addas i deuluoedd, grwpiau ac anifeiliaid anwes yng nghanol ardal yr Awyr Dywyll.

Mae Castle of Brecon Hotel yn ganolfan wych ar gyfer crwydro’r ardal, tra bod llety gwely a brecwast Tŷ Newydd, wrth ymyl y gamlas, yn ddelfrydol ar gyfer gwyliau cerdded mewn cornel dawel o gefn gwlad.

Am fwy o ysbrydoliaeth, cymer olwg ar ein canllaw i leoedd aros ym Mannau Brycheiniog.

• Yr amser gorau i fynd: O’r gwanwyn tan ddechrau’r hydref cei di’r tywydd gorau a’r dewis ehangaf o weithgareddau. Gall fod yn brysur iawn yn ystod gwyliau’r haf. Yr hydref a’r gaeaf sydd orau ar gyfer syllu ar y sêr a mwynhau seibiant clyd.
• Cyrraedd yno: Mae trefi Bannau Brycheiniog yn hawdd eu cyrraedd mewn car, neu gelli di grwydro Dyffryn Wysg a Bannau Brycheiniog ar fws. Edrycha ar Traveline Cymru i weld opsiynau trafnidiaeth gyhoeddus.
• Cadw’n ddiogel: Dilyna ein cyngor diogelwch ar gyfer crwydro Parciau Cenedlaethol Cymru.

Rhagor o wybodaeth

• Mae gwefan Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog yn cynnig rhagor o ysbrydoliaeth i dy helpu i gynllunio dy ymweliad.
• Instagram: croesobannau
• Facebook: Bannau Brycheiniog - Brecon Beacons - National Park