Ewch am dro #1: y rhai tawel

Mae’r rhan fwyaf sy’n mynd am y tro cyntaf eisiau trechu’r Wyddfa – a digon teg yw hynny, ond mae dros ddwsin o gopaon lleol tawelach sy’n uwch na 3,000 troedfedd (914m) o uchder. Mae pob un yn y tair cadwyn gyfagos: Massif yr Wyddfa, Carneddau a Glyderau – lle dewch chi o hyd i’r copa a ddewiswyd fel y ffefryn ymhlith cerddwyr Prydain, sef mynydd gwych Tryfan. Ymhellach i’r de, mae Cadair Idris, sy’n fynydd ysblennydd sy’n amgylchynu llyn rhewlifol; i gyfeiriad y dwyrain, mae tref glan llyn Y Bala sy’n fan cychwyn i anturiaethau yng nghadwyni Aran ac Arenig, lle rydych chi’n debygol o gael y copaon i chi’ch hun.

Couple with two dogs looking towards Llyn y Cadair.

Cadar Idris, Eryri

Ewch am dro #2: y rhai hawdd

Gallwch barhau i fwynhau’r profiad o ddringo mynydd mawr gyda phlant bach, neu ar gadair olwyn, neu os ydych chi am weld golygfeydd gwych heb chwysu. Er enghraifft, mae’r daith gron o gwmpas Cwm Idwal yn ffordd gymharol hawdd o fynd i galon tirweddau mwyaf dramatig Eryri, tra bod Llwybr Mawddach o gwmpas Abermo yn rhoi golygfeydd epig o’r aber a Chader Idris. Mae gan Barc Cenedlaethol Eryri restr dda o deithiau cerdded mynediad i bawb.

Barmouth bridge at sunset looking towards the sea.

Llwybr Mawddach o gwmpas Abermo

Ewch am dro #3: yr un mawr

Yr Wyddfa yw’r copa uchaf yng Nghymru (a Lloegr o ran hynny), sy’n cyrraedd uchder o 1,085m. Ar ddiwrnod clir, mae’r golygfeydd o’r copa’n rhyfeddol, gan ymestyn yr holl ffordd i lawr i Sir Benfro, i fyny i Ardal y Peak Lloegr a draw i Iwerddon. Mae chwe llwybr i’r copa a chaiff pob man cychwyn eu cysylltu gan fws Sherpa’r Wyddfa, er mwyn i chi allu mynd i fyny un ffordd ac i lawr un arall. Ers 1896, mae Rheilffordd yr Wyddfa wedi pwffian i fyny i’r copa o ddiwedd y Gwanwyn hyd at ddiwedd mis Hydref. Mae’r ganolfan i ymwelwyr ar y copa, sef Hafod Eryri ar agor am luniaeth os ydy’r trên yn rhedeg.

Three walkers on the Miner's Track walking towards Snowdon's summit.
Trig point on top of Snowdon looking over the lakes.

Llwybr y Mwynwyr a Chopa'r Wyddfa

Ewch am antur

Eryri yw prifddinas antur y DU, diolch i ddychymyg entrepreneuriaid lleol sydd wedi cymryd rhannau o’r dirwedd syfrdanol ac wedi meddwl ‘Hmm... beth am wneud HYN?’ Mae rhai ohonynt yn hollol annhebygol, fel y gwifrau sip cyflymaf yn y byd yn Zip World, profiad neidio tanddaearol Bounce Below, a’r daith ar sled 1km o hyd yn Fforest Coaster. Mae Adventure Parc Snowdonia yn cynnwys syrffio, Adrenalin Indoors ac ystod o weithgareddau awyr agored.

I weld y rhain a llawer mwy, ewch i edrych ar y Map Antur lleol.

Two people on the Zip World Fforest Coaster
Three people in red on parallel zip lines going over a lake
3 people surfing on a lagoon.

Zip World ac Adventure Parc Snowdonia 

Cyffro gwyllt a gwlyb

Mae’r Ganolfan Dŵr Gwyn Genedlaethol yn cynnig sesiynau hwylio caiac a rafftio ar Afon Tryweryn, ac mae lagŵn syrffio 300m mewndirol Surf Snowdonia yn ganolbwynt i ystod gyfan o weithgareddau wedi’u hysbrydoli gan natur yn Adventure Parc Snowdonia. A bod yn fanwl gywir, mae Afon Menai, sy’n gwahanu Ynys Môn o’r tir mawr, yn cwympo y tu allan i’r Parc Cenedlaethol, ond mae’n ddarn o ddŵr eithriadol. Ffawtlin daearegol ydyw, a gafodd ei sgwrio gan haenau iâ dros 20,000 o flynyddoedd yn ôl, a’i lenwi gan drobyllau a llanw rhyfedd. Mae’n lle gwych i fynd i archwilio ar gwch, naill ai ar daith dan arweiniad hamddenol neu’n llai hamddenol ar y RibRide cyflymaf yn y byd i deithwyr.

5 people standing on surf boards

Adventure Parc Snowdonia

Ymweld â chastell

Mae rhai o gestyll canoloesol gorau’r byd wedi’u clystyru o gwmpas ymylon gogleddol Eryri. Gyda’i gilydd, mae’r pedwar mwyaf grymus, sef BiwmaresHarlechCaernarfon a Chonwy, yn ffurfio Safle Treftadaeth y Byd UNESCO. Cawsant eu hadeiladu gan Edward I (1272-1307) er mwyn darostwng y Cymry, ond ni lwyddodd yn gyfan gwbl yn y tymor hir: mae’r ardal hon yn parhau i fod yr un gryfaf o ran siaradwyr Cymraeg yng Nghymru, ac mae’n ddrwg gennym Edward, ond baner y ddraig goch sy’n hedfan drostynt heddiw. Roedd tywysogion Cymru’n eithaf da am bensaernïaeth filwrol hefyd. Fel rheol, mae cestyll Cymreig brodorol yn llai o faint na’u cymheiriaid Normanaidd ond maen nhw wedi’u lleoli mewn mannau trawiadol o hyfryd – ewch i weld DolbadarnDolwyddelanDinas Emrys a Chastell y Bere. Dydyn nhw ddim yn fawr, ond maen nhw’n ddigon.

Castle ruins with a view of mountains in the background
Outside of a castle with a wooden bridge

Castell Dolbadarn a Chastell Biwmares

Archwiliwch ein trefi

Mae hoff bencadlys y dringwyr ym Metws y Coed yn galw ei hun yn ‘ddrws i Eryri’, tra bo Beddgelert yn dewis cael ei alw ‘pentref hyfrytaf Eryri’ – ac mae’n anodd dadlau gyda’r un ohonynt. Saif Blaenau Ffestiniog yng nghanol y Parc Cenedlaethol, ond yn rhyfedd, nid yw’n rhan ohono: nid ystyriwyd bod ei loerwedd cloddio llechi’n ddigon prydferth pan luniwyd y ffiniau yn 1951. Yn hytrach, mae wedi ail-greu ei hun yn wych fel canolfan antur. Ymhellach i’r de, mae trefi marchnad bendigedig Dolgellau a Machynlleth ar bob ochr i fynyddoedd Cader Idris, wrth i Abermo ac Aberdyfi gynnig cyrchfannau glan môr hyfryd. Yn ogystal, rhaid ymweld â Phortmeirion: y pentref ffantasi a adeiladwyd gan y pensaer Clough-Williams Ellis o 1925 i 1973.

Stone houses and bridge in Beddgelert by the river.

Beddgelert

Archwilio’n treftadaeth

Mae gan Eryri filoedd o flynyddoedd o weithgarwch dynol i’w mwynhau, o siambr gladdu neolithig Capel Garmon i’r ganolfan trydan dŵr mwy diweddar ar y Mynydd Gwefru. Rhyngddynt, mae’r holl gestyll a grybwyllwyd gennym, y masnachdy o’r 14eg ganrif yn Aberconwy ac Amgueddfa Lechi Cymru. Mae treftadaeth iaith Gymraeg gref y rhanbarth yn amlwg pan fyddwch yn camu i mewn i siop neu dafarn, ond dyma ambell i bwynt ychwanegol: mae cartref plentyndod y bardd rhyfel Hedd Wyn, Yr Ysgwrn, wedi dod yn fan cysegredig i ddiwylliant y wlad, wrth i’r Bala fod yn dref sy’n llawn o hanes Cymru.

External shot of an old stone farmhouse

Yr Ysgwrn, Trawsfynydd

Ar dy feic

Mae beicio wedi mynd yn hynod boblogaidd yng Nghymru, boed ar y ffordd neu oddi arni: yn ôl y gwrw beicio Prydeinig, Syr Dave Brailsford, mae gennym ddigon o lonydd tawel a dringfeydd mawr. Tyfodd i fyny yn Eryri ac mae wedi’i anrhydeddu â dau lwybr beicio trawiadol, sef Ffordd Brailsford, sydd o gwmpas ei hen fro mynydda cyfarwydd. I’r rhai sy’n hoff o feicio mynydd, Coed y Brenin oedd canolfan un trac wedi’i hadeiladu i bwrpas gyntaf a mwyaf y DU ac mae sawl canolfan a lleoliad beicio mynydd arall wedi ymuno â hi – gweler Y Ganolfan Beicio Mynydd.

Biker going through mountain bike trail at Coed y Brenin
Cyclist looking at waterfall and rocks in Richard Parks Coed y Brenin

Coed y Brenin

Trenau bach gwych

Cafodd Rheilffordd yr Wyddfa ei hadeiladu’n bwrpasol i dwristiaid yn 1896, ond gwnaeth y diwydiant llechi hefyd adael etifeddiaeth wych o reilffyrdd stêm sydd wedi cael pwrpas newydd, a hynny er mwyn hwyl. Ac mewn gwirionedd, mae’r 40 milltir (64km) cyfunol o Reilffyrdd Ffestiniog ac Eryri yn ei gwneud yn ffordd ymarferol, yn ogystal â thrawiadol o hyfryd i deithio o gwmpas. I weld y rhain a mwy, ewch i’n tudalen trenau bach a rheilffyrdd cul.

Ffestiniog Railway train at Dduallt.

Rheilffyrdd Ffestiniog ac Eryri

Straeon cysylltiedig