Diwydiant a mentrau busnes yng Nghymru

Mae menter ac arloesedd wedi eu gwreiddio’n ddwfn yn stori Cymru. Fe wnaeth ein pyllau glo danio’r Chwyldro Diwydiannol, tra bod gweithfeydd mwyndoddi Cymru ar un adeg yn cynhyrchu mwy o gopr nag unrhyw le arall ar y ddaear. Roedd llechi o’n chwareli yn toi adeiladau ledled y byd, o Efrog Newydd i De Cymru Newydd yn Awstralia.

Yn ystod yr ugeinfed ganrif, daeth gweithgynhyrchu a diwydiant trwm i rannu’r llwyfan â mathau newydd o fenter. Enillodd Cymru enw da am ei pheirianneg fanwl a’i harbenigedd mewn electroneg uwch-dechnoleg, gan groesawu rhai o gwmnïau mwyaf Ewrop, America a Dwyrain Asia.

Heddiw, mae Cymru yn cynnig amgylchedd busnes unigryw lle mae cydweithio yn sbarduno llwyddiant. Mae ein sectorau twf uchel yn manteisio ar bartneriaethau agos ag wyth prifysgol o safon fyd-eang, ynghyd â chefnogaeth llywodraeth ddatganoledig sy’n gallu gweithredu’n gyflym ac yn effeithiol.

Yn fwy na hynny, Cymru oedd y genedl gyntaf yn y byd i gyflwyno deddfwriaeth sy’n diogelu hawliau cenedlaethau’r dyfodol. Mae cynaliadwyedd wrth galon ein sectorau blaenoriaeth, o ynni adnewyddadwy a gwyddorau bywyd i led-ddargludyddion cyfansawdd, technoleg, gweithgynhyrchu uwch a’r diwydiannau creadigol.

Mae’n daith ryfeddol o ffwrneisi’r gweithfeydd copr a luniodd ein gorffennol i’r ystafelloedd glân hynod fanwl lle mae rhai o led-ddargludyddion mwyaf datblygedig y byd yn cael eu creu heddiw. Ond er bod ein diwydiannau wedi esblygu dros y cenedlaethau, mae’r egwyddorion sylfaenol yn aros yr un fath: mae Cymru yn lle mae talent yn ffynnu, syniadau’n tyfu, ac arloesedd yn cymryd hedfan.

Bu glo yn pweru ein gorffennol, ond mae ein dyfodol yn perthyn i ynni adnewyddadwy, o’r gwynt, y tonnau a hydrogen glân. Yn union fel yr oedd Cymru unwaith yn allforio anthrasit i bedwar ban byd, heddiw rydym yn allforiwr net o drydan.

Gyda dros 1,200km o arfordir, mae Cymru mewn sefyllfa ddelfrydol i harneisio pŵer y môr a’r gwynt. Mae tair safle gwynt alltraeth eisoes ar waith, a disgwylir i ynni gwynt gyflenwi trydan i bedair miliwn o gartrefi erbyn 2030, gan greu miloedd o swyddi a gwerth economaidd sylweddol.

Rydym wedi datblygu’r seilwaith i helpu arloeswyr ym maes ynni i wneud y mwyaf o’n hadnoddau naturiol helaeth. Mae ein parthau profi morol yn darparu llwyfan gwerthfawr ar gyfer technolegau a all gyfrannu at ddiwallu anghenion ynni’r dyfodol, gan gynnwys ynni’r llanw. Ar yr un pryd, mae ein dau borthladd rhydd, ym Môn ac yn Ne Cymru, yn denu buddsoddiad drwy gymhellion treth, prosesau tollau symlach a safleoedd sy’n barod ar gyfer datblygu.

Mae lled-ddargludyddion cyfansawdd yn greiddiol i lawer o dechnolegau’r dyfodol, o ddeallusrwydd artiffisial a cherbydau hunan-yrru i ddyfeisiau meddygol uwch ac, wrth gwrs, y ffôn clyfar yn eich poced.

Mae llawer o’r sglodion hyn yn cael eu datblygu a’u cynhyrchu yng Nghymru, gwlad sydd wedi meithrin dros 40 mlynedd o arbenigedd ym maes lled-ddargludyddion. Yma mae clwstwr lled-ddargludyddion cyfansawdd cyntaf y byd, ecosystem glos o gwmnïau technoleg a chanolfannau ymchwil arbenigol sy’n cydweithio o dan faner CSconnected.

Mae’r crynodiad unigryw hwn o wybodaeth, sgiliau ac arloesedd yn golygu bod Cymru yn cynnig yr holl gadwyn gyflenwi mewn un lle, o gynhyrchu wafferi a phrosesu sglodion i weithgynhyrchu offer a phecynnu, oll yng nghanolbarth diwydiannol De-ddwyrain Cymru.

Mae’r amgylchedd hwn yn denu chwaraewyr byd-eang blaenllaw. Yn ddiweddar, agorodd KLA gyfleuster ymchwil, datblygu a gweithgynhyrchu newydd yng Nghasnewydd, tra bo Vishay yn gweithredu ffatri weithgynhyrchu lled-ddargludyddion fwyaf y DU ychydig filltiroedd i ffwrdd.

Mae gwyddorau bywyd yn cwmpasu’r astudiaeth o organebau byw a phrosesau naturiol, a’r ffordd y defnyddir y wybodaeth honno i wella bywydau pobl.

Mae dros 300 o gwmnïau gwyddorau bywyd yng Nghymru yn mynd i’r afael â heriau iechyd ein hoes. O genomeg a diagnosteg uwch i ddelweddu meddygol, mae’r sector yn amrywiol ei arbenigedd ond yn unedig gan rwydweithiau cryf sy’n meithrin cydweithio ac arloesi.

Am dros dri degawd, mae MediWales wedi cysylltu prifysgolion, busnesau, darparwyr gofal a’r gymuned glinigol. Yn y cyfamser, mae Life Sciences Hub Wales yng Nghaerdydd yn helpu i droi syniadau addawol yn atebion ymarferol ar gyfer gwasanaethau iechyd a gofal.

Mae Llywodraeth Cymru hefyd yn chwarae rhan allweddol drwy raglenni cenedlaethol ym meysydd genomeg, patholeg, delweddu a therapïau uwch. Ynghyd â mynediad at ddata iechyd dienw o safon uchel drwy’r GIG yng Nghymru, mae hyn wedi helpu’r wlad i ennill enw rhyngwladol mewn sectorau megis technoleg feddygol, meddygaeth adfywiol a therapïau celloedd.

Heddiw, mae’r sector yn werth £2.8 biliwn ac yn cyflogi gweithlu medrus o tua 13,000 o bobl.

Mae gan Gymru un o’r economïau digidol sy’n tyfu gyflymaf y tu allan i Lundain. Mae’r sector technoleg yn cyfrannu tua £8.5 biliwn i’r economi ac yn darparu gwaith i oddeutu 13,000 o bobl.

O fanciau digidol newydd i arloeswyr seiberddiogelwch, mae Cymru’n cynnig ecosystem fywiog lle mae syniadau, buddsoddiad a thalent yn dod ynghyd. Mae ein prifysgolion yn bartneriaid hanfodol, gan ddarparu ymchwil a datblygu, meithrin cwmnïau deillio a graddio’r bobl fedrus sydd eu hangen i gynnal twf y sector.

Mae mwy na 30 o ddeoryddion a rhaglenni cyflymu busnes yn helpu i drawsnewid syniadau yn fentrau llwyddiannus. Ymhlith y rhain mae Tramshed Tech, sy’n darparu mannau gwaith hyblyg, mentora a sgiliau digidol ar gyfer entrepreneuriaid newydd, tra bod FinTech Wales yn cysylltu busnesau ag arbenigedd a buddsoddiad.

Mae technoleg ariannol yn gryfder arbennig yng Nghymru, wedi’i chefnogi gan sector gwasanaethau ariannol sy’n cyflogi dros 63,000 o bobl. Mae Cymru hefyd yn arweinydd byd-eang ym maes seiberddiogelwch, gyda mwy na 150 o gwmnïau yn datblygu’r gallu i ddiogelu systemau cyfrifiadurol hanfodol.

Mae Cymru yn gweithgynhyrchu ar gyfer y byd. O adenydd awyrennau sy’n teithio i Ffrainc a systemau ceblau i Japan, i unedau aerdymheru ar gyfer y Dwyrain Canol, mae cynnyrch uwch Cymreig yn cyrraedd marchnadoedd ledled y byd.

Mae dros 5,000 o gwmnïau gweithgynhyrchu wedi’u lleoli yma, gan gyflogi mwy na 150,000 o bobl. Mae awyrofod, modurol, peirianneg fanwl a roboteg ymhlith y sectorau sy’n sbarduno’r llwyddiant hwn.

Er bod gweithgynhyrchu wedi’i wreiddio yn ein treftadaeth ddiwydiannol, mae hefyd yn un o’n sectorau mwyaf blaengar. Ers 2019, mae AMRC Cymru yng Ngogledd Cymru wedi defnyddio ymchwil flaengar i ail-lunio dyfodol y diwydiant.

Yn y de, bydd y Ganolfan Fyd-eang Rhagoriaeth Rheilffyrdd yn creu canolfan arloesi newydd ar gyfer ymchwilio a phrofi’r technolegau a fydd yn adeiladu rhwydweithiau rheilffyrdd y dyfodol, gan wneud trafnidiaeth yn fwy effeithlon, cynaliadwy a chysylltiedig ar draws y DU ac Ewrop.

Mae tirweddau Cymru wedi ymddangos ar y sgrin mewn cynyrchiadau rhyngwladol poblogaidd fel Doctor Who, Sherlock, His Dark Materials a Sex Education. Ond nid o flaen y camera yn unig y mae Cymru’n disgleirio.

Mae dros 90,000 o bobl yn gweithio yn y diwydiannau creadigol, sy’n cynhyrchu trosiant blynyddol o £3.8 biliwn. Mae’r sector yn cael ei gefnogi gan Creative Wales, sy’n helpu i feithrin twf ym myd ffilm, teledu, cerddoriaeth, gemau a’r celfyddydau digidol.

Mae cyfleusterau cynhyrchu o safon fyd-eang, megis Wolf Studios yng Nghaerdydd, yn darparu’r llwyfan ar gyfer syniadau mwyaf beiddgar y byd creadigol. O ddylunio setiau a llogi goleuadau i ôl-gynhyrchu ac effeithiau gweledol, mae rhwydwaith helaeth o arbenigwyr yn cefnogi pob cam o’r broses.

Mae’r celfyddydau digidol hefyd yn ffynnu. Mae datblygwyr annibynnol fel Wales Interactive yn creu profiadau sy’n difyrru miliynau o bobl ledled y byd, gan ddangos bod creadigrwydd Cymru yn gallu cyrraedd cynulleidfaoedd ym mhob cornel o’r blaned.

Ased mwyaf unrhyw fusnes, diwydiant neu genedl yw ei phobl. Mae gan Gymru weithlu talentog ac uchelgeisiol, wedi’i ddenu gan ein tirweddau eithriadol, ein diwylliant bywiog a’n hagwedd ryngwladol hyderus.

Mae byw yng Nghymru yn golygu nad ydych byth ymhell o harddwch naturiol ein mynyddoedd, ein dyffrynnoedd a’n harfordir dramatig. O Barciau Cenedlaethol syfrdanol a Thirweddau Cenedlaethol arbennig i Warchodfeydd Awyr Dywyll, Safleoedd Treftadaeth y Byd UNESCO a chastell ym mhob cwr bron, mae’r awyr agored yn rhan annatod o’n ffordd o fyw.

Ond nid y golygfeydd yn unig sy’n gwneud Cymru’n lle arbennig. Yma, mae cydbwysedd rhwng gwaith a bywyd yn rhywbeth go iawn. Mae cyfleoedd gyrfaol cyffrous yn mynd law yn llaw ag ansawdd bywyd rhagorol, gan gynnig y lle a’r rhyddid i bobl ffynnu, datblygu eu potensial a chyfrannu at lwyddiant y genedl.

Yn Nghymru, nid oes rhaid dewis rhwng gyrfa lwyddiannus a ffordd o fyw gyfoethog. Mae’r ddau yn cyd-fynd yn naturiol, gan greu amgylchedd lle gall pobl, cymunedau a busnesau ffynnu gyda’i gilydd.