Os ydych chi’n dod ar eich gwyliau i Sir Gâr, llongyfarchiadau! Gwyn eich byd chi. Fe fyddwn i’n dweud hynny wrth gwrs! Yma y cefais fy magu, ac erbyn hyn rwy’n dad, ac wrth fy modd yn mynd â’r plant i’r mannau y byddwn i’n eu mwynhau yn blentyn. Felly, petaech chi’n dod i aros, i’r mannau hyn y byddwn i’n mynd a chi.

Castell Carreg Cennen

Gastell Carreg Cennen yr awn ag ymwelwyr bob tro’n ddi-ffael, ac fe fyddan nhw’n rhyfeddu bob tro. A hynny oherwydd y llecyn ysblennydd ar ben clogwyn, a’r golygfeydd 60 milltir i bob cyfeiriad, mae’n siŵr. Codwyd y castell gwreiddiol gan yr Arglwydd Rhys, Tywysog y Deheubarth, tua diwedd y 12fed ganrif, ond mae'r rhan fwyaf o’r adfeilion sy’n weddill yn rhai Normanaidd. Yn dilyn camgymeriad gan dîm cyfreithiol, fe drosglwyddwyd y castell fel rhan o’r fferm i deulu ffermio lleol pan gafodd ei werthu gan yr Arglwydd Cawdor yn y 1960au. Mae fferm bridiau prin ac ystafell de ar droed y bryn, lle gallwch logi fflachlamp i archwilio’r twnnel cudd sy’n arwain i lawr at ffynnon dŵr croyw o dan y castell.

Exterior of Carreg Cennan Castle.

Castell Carreg Cennen

Parc Arfordirol y Mileniwm

Pan fydd awydd arnom i fynd am dro fel teulu ar feic yna rydym ni'n  mynd am dro ar hyd llwybr beic 12 milltir (19km) Parc Arfordirol y Mileniwm. Dilynwch y llwybr beicio ar hyd Cilfach Tywyn, gyda Chanolfan Wlyptir Llanelli ar y naill ben, a Pharc Gwledig Pen-bre ar y llall, lle ceir llwyth o weithgareddau antur, gan gynnwys golff mini a llethr sgïo sych, wrth ymyl traethau eang Cefn Sidan.

Gyda llaw, os yw beicio mynydd yn mynd â’ch bryd yna Brechfa yw’r lle i chi; os yw’n well gennych feicio ar y ffyrdd, a’ch Lycra amdanoch, rhowch gynnig ar lwybr Taith Tywi. Ac yn y dyfodol, cadwch lygad am Lwybr Dyffryn Tywi, sef 16 milltir (26km) o lwybr beicio di-draffig rhwng Caerfyrddin a Llandeilo. Bydd yn wych pan fydd yn barod; yn y cyfamser, gwyliwch y fideo gwych yma sy'n dangos yr hyn sydd i ddod.

RSPB Gwenffrwd-Dinas

Yn RSPB Gwenffrwd - Dinas mae llwybr cerdded delfrydol i’r teulu, sef dwy filltir (3km) odidog ar hyd glannau coediog yr afon, a’r dewis hefyd o ddringo i fyny i ogof Twm Siôn Cati - ei guddfan honedig. I mi, cydlifiad afonydd Tywi a Doethie islaw bryn uchel yw’r lle hyfrytaf ar y Ddaear.

Llyn y Fan Fach

Awydd cerdded yn bellach? Y Mynydd Du sy’n nodi ymyl gorllewinol Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog, lle mae tarenni helaeth Bannau Sir Gâr yn disgyn tuag at Llyn y Fan Fach, cartref chwedl Morwyn Llyn y Fan. O dair prif gadwyn Bannau Brycheiniog, hon yw’r un sy’n denu’r lleiaf o ymwelwyr, ac mae hynny’n ei gwneud yn well byth. Ceir hefyd ffordd brydferth gerllaw i’w gyrru, sef ffordd fynydd, fuodd ar y rhaglen Top Gear, yr A4069 rhwng Llangadog a Brynaman, sy’n glasur o droeon a rhiwiau.

View of the lake and mountains.
Llyn y Fan Fach , Brecon Beacons Nationalpark,  Westwales.

Llyn y Fan Fach, Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog

Rheilffordd Calon Cymru

Mae’r trenau bach cyfeillgar ar Reilffordd Calon Cymru yn rhuthro i fyny o Abertawe i’r Amwythig ar hyd y llwybr prydferthaf ym Mhrydain, gellir dadlau. Dyma le gwych i werthfawrogi’r ffordd y mae tirwedd Sir Gâr yn newid o’i dechreuadau morydol ger Llanelli, i fyny drwy hen feysydd glo Cwm Aman, i dir ffermio traddodiadol Dyffryn Tywi, cyn disgyn yn sydyn i dwnnel mynydd ger Dinas y Bwlch, ac ymlaen i Bowys.

Talacharn

Pan ddywedodd Dylan Thomas mai Talacharn oedd 'y dref ryfeddaf yng Nghymru’, roedd e’n ei olygu’n garedig. Roedd yn llygad ei le, cofiwch: mae’n lle arallfydol braidd, wedi’i osod yn berffaith ar y foryd, heb newid bron o gwbl ers hanner canrif, ac yn lle gwych i grwydro o amgylch y llwybrau perthnasol i Dylan, cyn cael peint yng ngwesty Browns (lle bu Dylan ei hun yn yfed cryn dipyn).

An external shot of Laugharne Castle, with people walking up the path next to green lawns.

Castell Talacharn

Llandeilo

Dechreuodd y wasg yn Llundain ddefnyddio’r enw 'the cool capital of Carmarthenshire' wrth gyfeirio at Landeilo, ond roeddwn i’n barod yn gwybod bod hynny’n wir, a minnau'n dod o Landeilo (*cilwenu*). Ond yma mae tref orau’r sir ar gyfer crwydro o gwmpas y bwtîcs, yr orielau a’r siopau hen bethau. Mae’r bwyd yn dda yn y Ginhaus a’r Cawdor. Mae'r dref mewn man pert ar ben bryn. Dafliad carreg o’r dref ar droed mae Castell Dinefwr, sy’n hyfryd. Ewch yn ystod un o wyliau cynyddol y dref. Mwynhewch beint o Evan Evans, wedi’i fragu yn Llandeilo. Byddwch chithau hefyd wrth eich bodd, dwi'n addo.

Coaltown Coffee

Pan oeddwn yn yr ysgol, Rhydaman oedd ein gelyn lleol pennaf. Glowyr oedden nhw, a ninnau’n ffermwyr. Pan fydden ni'n cwrdd ar y cae rygbi, byddai byth yn bert. Roedd dirywiad y diwydiant glo yn ergyd galed i Rydaman, ond dwi'n edmygu ymgais Coaltown Coffee i ddod ag ychydig o chic Brooklyn i’w hoff dref – a’u caffi hefyd, Roastery Canteen, sy’n lle gwych am ginio.

Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru

Hmm … alla i ddim penderfynu rhwng dwy ardd gyfagos. Yn gyntaf, mae Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru, lle mae tŷ gwydr un bwa mwyaf y byd yn edrych fel petai llong ofod wedi glanio yng nghanol rhyw baradwys wledig (ond mewn ffordd dda). Ac mae Aberglasne, casgliad perffaith o erddi o’r 15fed ganrif wedi’u hadfer ar ochr arall y cwm. O, penderfynwch chi! Y naill ffordd neu’r llall, ewch am ginio yn Wright's, hen dafarn gerbydau a’i bwyd yn denu pobl o bob cwr i Lanarthne.

Daffodils in front of large glasshouse.

Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru

Castell Dryslwyn

Nid yw mor fawreddog â chestyll Carreg Cennen a Dinefwr, ond dwi'n hoff iawn o Gastell Dryslwyn. Os edrychwch i fyny arno o lawr y dyffryn, dydy e ddim yn creu llawer o argraff arnoch, ond pan ddringwch i frig y domen y mae’n eistedd arni, mae popeth yn newid. I fyny yno, mae cynllun pentref canoloesol cyfan, golygfeydd syfrdanol o Ddyffryn Tywi a ffoli prydferth Tŵr Paxton.

View of Castle ruins
A view of Castle ruins

Castell Dryslwyn, Sir Gâr

Straeon cysylltiedig