Siambr Gladdu Barclodiad y Gawres

Mae Barclodiad y Gawres (‘The Giantess’s Apronful’ yn Saesneg) yn rhoi cipolwg dadlennol – ac annisgwyl – ar fywydau ein cyndadau hynafol.
Yn eistedd ar glogwyn mewn safle rhyfeddol, adluniad modern yw’r 90 troedfedd/27m o dwmpath pridd, ond islaw hwnnw ceir 23 troedfedd/7m o dramwyfa sy’n arwain at siambr siâp croes sy’n gartref i drysorau mwyaf cyffrous y beddrod. Ymhlith cyfres o gerrig mae pump wedi’u hysgythru â phatrymau igam-ogam a throellog dyrys, sy’n awgrym o arwyddocâd y safle i drigolion cynnar Ynys Môn. Er bod cerfiadau tebyg wedi’u canfod mewn safleoedd Neolithig (Oes Newydd y Cerrig) yn Iwerddon, mae’r unig feddrod arall yn y DU sydd ag enghreifftiau o gelf fegalithig debyg ychydig filltiroedd i ffwrdd ym Mryn Celli Ddu.