Grwp Cytiau Din Llugwy (Cadw)

Yn rhychwantu ardal sy’n fwy na chwarter cae pêl-droed, mae’r pentref hynafol cyfareddol hwn yn cynnwys olion dau gwt crwn a nifer o adeiladau petryalog yng nghanol wal garreg 5 troedfedd/1.5m o drwch. Yn sgil darganfod darnau arian, crochenwaith a gwydr, dyddiwyd yr anheddiad i’r cyfnod Rhufeinig hwyr yn y 3edd a’r 4edd ganrif, ond mae olion strwythurau y tu allan i’r lloc yn awgrymu defnyddio’r safle ers yr Oes Haearn.
Credir ei fod yn eiddo i gymuned ffermio, a’r waliau wedi’u codi, yn ôl pob tebyg, i gynnwys da byw yn hytrach nag amddiffyn, a’r adeiladau petryalog wedi’u defnyddio efallai’n ysguboriau a gweithdai.