Castell Llanhuadain (Cadw)

Ar safle aruchel ymhlith coedwig deg a thir ffermio tonnog, mae cymysgedd anghonfensiynol Llanhuadain o nodweddion milwrol ac addurnol yn datgelu ei brif ddiben mewn bywyd: sef plas ag amddiffynfeydd yn fwy na chastell go iawn, wedi’i ddylunio’n breswylfa i esgobion cefnog Tyddewi a oedd yn hoff o’u cysuron cartref.
Bu’n safle cryn wasanaeth gweithgar cyn cael ei ailadeiladu ar hyd ei linellau presennol yn y 14eg ganrif gan yr Esgob David Martin. Roedd rhandai preifat, cwrt, llety i westeion ac anheddau i arsiwn parhaol. Y peth mwyaf trawiadol un yw talcen y porthdy, a ychwanegwyd tua diwedd y 14eg ganrif, ac sy’n dal i sefyll i’w lawn uchder.