Castell Dryslwyn (Cadw)

Sylfaenwyd Dryslwyn yn y 13eg ganrif ar fryn arunig yn nyffryn gwyrdd Tywi, ac arferai fod yn ganolfan bwysig yn nheyrnas hynafol y Deheubarth yn ne Cymru.
Nid oes llawer o wybodaeth ar gael am ei hanes cynnar, ond ym 1287 roedd yno wrthdaro sylweddol rhwng lluoedd Cymru a Lloegr. Mewn ymateb i wrthryfel gan y Cymro o arglwydd Rhys ap Maredudd, anfonwyd 11,000 o filwyr Lloegr i warchae ar y castell. Parhaodd y gwrthdaro bythefnos wrth i beiriannau gwarchae a thanseilwyr (milwyr â sgiliau peirianneg, gan gynnwys twnelu) naddu amddiffynfeydd y gaer yn ddyfal. Yn y pen draw, llwyddodd yr ymosodwyr i dynnu darn mawr o’r waliau i lawr a chwympodd y castell i ddwylo brenin Lloegr.