Castell y Bere (Cadw)

Cyfuno dyfeisgarwch pensaernïol a manteision naturiol mewn cadarnle o waith llaw’r Cymry y mae’n rhaid ymweld ag ef.
Ydy, mae’n anghysbell. Ond mae’n denu pawb sy'n frwd dros gestyll. Mewn llinyn ar hyd brigiad creigiog danheddog yn Nyffryn Dysynni wrth droed Cader Idris, mae Castell y Bere yn enwedig o dda am ddeffro naws ac awyrgylch cestyll brodorol Cymru. Fe’i hadeiladwyd gan reolwr Cymru Llywelyn ap Iorwerth (Llywelyn Fawr) i warchod ffin ddeheuol Gwynedd, a dechreuodd y gwaith adeiladu ym 1221, a’r castell yn cael ei ddefnyddio o hyd tan 1294. Er gellir priodoli llawer o gryfder Castell y Bere i’w uchelfan, mae ei ddyluniad yn tystio i ddyfeisgarwch ei benseiri Cymreig. Roedd y fynedfa soffistigedig, sy’n cynnwys dau borthdy gyda phontydd codi ac efallai porthcwlisiau, gryn dipyn o flaen ei hoes, hyd yn oed yn ôl safonau amddiffynfeydd y Saeson.